Elektrik kesintisi, kısa sürdüğünde küçük bir aksaklık, uzadığında ciddi bir sorundur. Karanlıkta el yordamıyla mum aramak, buzdolabındaki yiyeceklerin akıbetini merak etmek, telefonun şarjının azalmasını izlemek ve asansörde kalma ihtimali; hepsi aynı anda gündeme gelir. Oysa birkaç saatlik hazırlıkla bu tabloların neredeyse tamamı yönetilebilir hale gelir.

Karanlıkta ışık üretebilmek, doğada da hayatta kalmayı belirleyen bir yetenektir; derin denizde kendi ışığını üreten canlılar, ışığın yalnızca görmek için değil yön bulmak ve güvende kalmak için de kullanıldığını gösterir. Evde kesintiye hazırlık da ilk olarak bu soruyla başlar: ışık nereden gelecek?

Aydınlatma: mum değil, fener

Kesinti denince akla ilk gelen mum, aslında en riskli seçenektir. Devrilen bir mum, evde en sık görülen yangın sebeplerinden biridir; özellikle çocuklu ve evcil hayvanlı evlerde kullanılmamalıdır.

Bunun yerine pilli el fenerleri ve kamp tipi lambalar tercih edilmelidir. Kamp lambaları odayı geniş biçimde aydınlattığı için, elde tutulan bir fenerden çok daha kullanışlıdır. Şarj edilebilir modeller pratiktir; ancak kesinti anında şarjı bitmiş olma ihtimali nedeniyle evde pille çalışan en az bir yedek bulunmalıdır.

Fenerlerin yeri de önceden belirlenmelidir: giriş, mutfak ve yatak odası başucu. Karanlıkta aranarak bulunan bir fener, hazırlık sayılmaz.

Telefon ve iletişim

Uzun bir kesintide en kritik kaynak telefon şarjıdır. Dolu bir taşınabilir şarj cihazı, çekmecede beklemek yerine düzenli olarak kontrol edilmeli ve birkaç ayda bir doldurulmalıdır; bekleyen bir güç bankası zamanla kendiliğinden boşalır.

Kesinti sırasında telefon güç tasarrufu moduna alınmalı, ekran parlaklığı düşürülmeli ve gereksiz uygulamalar kapatılmalıdır. Aracın çakmak soketi de bir şarj kaynağıdır; ancak motor çalıştırılmadan uzun süre kullanmak akünün bitmesine yol açar.

İnternet modemi de elektrikle çalıştığı için kesintide ev interneti gider; mobil veri tek bağlantı olur. Baz istasyonlarının yedek gücü sınırlıdır, uzun kesintilerde şebeke de zayıflayabilir.

Buzdolabı: kapağı açmamak

Kesintide en çok merak edilen konu buzdolabıdır. Kural basittir: kapak açılmazsa, dolu bir soğutucu birkaç saat, dolu bir dondurucu ise çok daha uzun süre güvenli sıcaklığını korur.

Kapağın her açılışı bu süreyi belirgin biçimde kısaltır. Kesinti uzun sürecekse, dondurucudaki alanın su dolu şişelerle doldurulması soğuk kütlesini artırır ve süreyi uzatır.

Elektrik geldiğinde ise gıdaların durumu değerlendirilmelidir. Hâlâ buz kristali içeren donmuş gıdalar yeniden dondurulabilir; tamamen çözülmüş ve uzun süre ılık kalmış çiğ ürünler ise riskli sayılmalıdır. "Kokusuna bakıp karar vermek" güvenilir bir yöntem değildir.

Isınma ve sıcak su

Kombiler elektrikle çalışır; doğal gaz kesilmese bile elektrik yoksa ısıtma durur. Kışın uzun bir kesintide evin sıcaklığını korumanın yolu, ısıyı üretmek değil kaçırmamaktır: perdeler kapatılır, kullanılmayan odaların kapıları kapatılır ve hane tek bir odada toplanır.

Bu durumda kesinlikle yapılmaması gereken şey, ocak ya da mangal gibi açık alevli kaynaklarla ısınmaya çalışmaktır. Kapalı ortamda eksik yanma, karbon monoksit zehirlenmesine yol açar ve bu gaz renksiz, kokusuzdur. Kışın kesinti riskine karşı evde battaniye, kalın giysi ve termos bulundurmak, en güvenli hazırlıktır.

Su ve pompalar

Yüksek katlı binalarda su, elektrikli hidrofor pompasıyla yukarı basılır. Elektrik kesildiğinde suyun da kesilmesinin sebebi budur. Bu yüzden hazırlık listesinde birkaç günlük içme suyu ve kullanma suyu bulunmalıdır.

Küvet ya da büyük kapların kesinti duyurusu öncesinde doldurulması, tuvalet ve temizlik ihtiyacını karşılar. Planlı kesintiler genellikle önceden duyurulur ve bu duyuruları takip etmek pratik bir alışkanlıktır.

Asansör ve güvenlik

Kesinti riski olan zamanlarda asansör kullanılmamalıdır. Asansörde kalınırsa panik yapmadan alarm düğmesine basılmalı, kapılar zorlanmamalıdır. Binada kimin ulaşılabilir olduğu ve teknik servis numarasının nerede yazılı olduğu önceden bilinmelidir.

Elektrikli kilit ve otomatik garaj kapısı kullanılan evlerde, kesinti durumunda mekanik açma yönteminin bilinmesi gerekir. Bu yöntem genellikle kullanım kılavuzunda anlatılır ve kimse ihtiyaç duymadan önce okumaz.

Cihazları korumak

Kesinti sırasında değil, elektrik geri geldiğinde oluşan dalgalanma cihazlara zarar verir. Bu yüzden kesinti başladığında hassas elektronikler fişten çekilmelidir: bilgisayar, televizyon, modem, oyun konsolu.

Bir lambanın açık bırakılması ise pratik bir işaret sağlar; elektrik geldiğinde yanan lamba durumu haber verir. Sık kesinti yaşanan yerlerde akım koruma özellikli prizler, düşük maliyetli bir sigortadır.

Hazırlık kutusu

Bütün bunlar tek bir kutuda toplanabilir: iki el feneri, bir kamp lambası, yedek piller, dolu bir taşınabilir şarj cihazı, pilli ya da kollu radyo, düdük, temel ilk yardım malzemesi, bir miktar nakit ve uzun ömürlü gıda.

Bu kutunun yeri evdeki herkes tarafından bilinmeli ve yılda bir kez içeriği kontrol edilmelidir; piller kendiliğinden boşalır, gıdaların tarihi geçer. Kesintiye hazırlığın tamamı birkaç saatlik bir iştir ve yıllarca hiç kullanılmayabilir; ancak ihtiyaç duyulduğu tek gecede, ayrılan zamanın karşılığını fazlasıyla verir.